Frustratie en goede moed tijdens debat over islam
'Who’s Afraid of Islam?' of: 'Islam eng? Hoezo?'
16.06.2006
Dossier:
Beeldvorming
Op 8 juni 2006 werd in Rotterdam de debatavond 'Who's
Afraid of Islam?' of: 'Islam eng? Hoezo?' gehouden. Prominent Engels
islamdeskundige Mohammed Aziz opende de avond met een lezing over
manieren om islamofobie te bestrijden. Tijdens de daaropvolgende
discussie bleek de frustratie hoog over de problemen waar Nederlandse
moslims in de samenleving tegenaan lopen. Opvallend was echter ook de
vastberadenheid van de aanwezigen om hier een positieve wending aan te
geven.
In
zijn lezing 'How to combat Islamophobia in a creative way?' analyseerde
Mohammed Aziz de concrete uitingsvormen van islamofobie in Engeland.
Duidelijk werd hoe belangrijk het is om deze uitingsvormen grondig te
herkennen voordat er maatregelen getroffen kunnen worden om islamofobie
te bestrijden. "In Nederland zijn we jammer genoeg nog niet zo ver!",
verzuchtte panellid Ibrahim Spalburg, directeur van de Stichting
Platform Islamitische Organisaties Rotterdam (SPIOR).
Wetgeving
Engeland kent vergaande wetgeving wanneer islamofobie een rol speelt bij (fysiek) geweld en zogenaamde 'hate crimes'. Er is sprake van een verzwaarde strafmaat wanneer iemand slachtoffer is van een misdaad die op grond van de religie van het slachtoffer is gepleegd. Sinds 2005 gebeurt dit ook bij het aanzetten tot religieuze haat. Engeland heeft eveneens wetgeving om directe en indirecte discriminatie op grond van religie tegen te gaan. Deze wetgeving is nog het meest te vergelijken met de Nederlandse situatie.In tegenstelling tot de meeste Europese landen heeft Engeland echter ook wetgeving tegen institutionele discriminatie. Vooralsnog betreft dit de discriminatiegronden ras, handicap en sekse maar leeftijd en religie worden hier binnenkort aan toegevoegd. Ondertussen wordt de evenredige vertegenwoordiging in organisaties van mensen uit bepaalde groepen gevolgd. Zo kan men discriminatie die niet bewust ontstaat toch aan het licht brengen. Bovendien heeft men in Engeland een duidelijke stok achter de deur waar het gaat om de representatie van minderheden in overheidsinstellingen. Haalt men bepaalde doelstellingen niet, dan heeft dat financiële gevolgen.
Subtiel
Al maakt de Engelse overheid in de ontwikkeling van haar wetgeving steeds duidelijker dat discriminatie op grond van religie niet kan, er zijn ook vertegenwoordigers van diezelfde overheid die zich zeer negatief uiten over moslims en de islam. Deze islamofobische stereotypen en verhalen onderscheidde Aziz als meest subtiele vorm van islamofobie. De recente uitspraak van een Engelse minister dat 'moslims moeten kiezen tussen hun barbaarse wijzen en onze geciviliseerde manier van leven' suggereert niet alleen dat moslims niet bij ons horen, aldus Aziz, het versterkt bovendien negatieve opvattingen over moslims onder de bevolking. En dat kan vervolgens leiden tot het herhalen en voortduren van de eerste drie vormen van islamofobie.Beeldvorming
Het doorbreken van deze cirkel van negatieve beeldvorming is niet minder belangrijk dan wetgeving die discriminatie op grond van religie afwijst. Maar Aziz vindt het wel het meest lastige probleem waar moslims op dit moment mee kampen. "Wereldwijd is de teneur jegens de islam negatief en het kost moeite en vastberadenheid om niet bij de pakken neer te zitten."Bij de aanwezigen veroorzaakte deze cirkel van negatieve beeldvorming de meeste frustratie en ergernis. "Waarom word ik altijd aangesproken over de misstanden in islamitische landen?", reageerde panellid en juriste Familie Arslan fel op een vraag over de mensenrechtensituatie in Turkije. "Ik ben niet Turks, ik ben Nederlands. Ik heb democratische rechten, wat ze in andere landen ook doen." Maar, reageerde Aziz op de kritische vraag over islamitische landen, "het is niet verkeerd om kritisch te zijn over de praktijk van de islam. Er is vaak een groot verschil tussen de islamitische theorie en de praktijk en er heerst ook onder moslims veel misverstand over wat de islam is."
Burgerschap
SPIOR wil daar iets aan doen. "Wij organiseren bijvoorbeeld bijeenkomsten over het gedwongen huwelijk", aldus Ibrahim Spalburg. "Dat is een culturele en geen islamitische gewoonte. Wij proberen zulke ideeën te veranderen en duidelijk te maken dat de islam geen domme religie is. Maar het blijft lastig, men ziet ons vaak als wolven in schaapskleren."Dat is niet alleen onterecht, het is ook jammer. De islam heeft moderne samenlevingen het nodige te bieden. Zo kwam ondermeer het islamitische begrip van burgerschap aan de orde. Het omvat, vertelde Aziz, een verantwoordelijkheid ten opzichte van de wereld waarin je leeft (zoals zorg voor het milieu en sociale rechtvaardigheid), ten opzichte van de eigen geloofsgemeenschap én, last but not least, ten opzichte van de gemeenschap waarin je leeft. Dit positieve gezicht van de islam is meestal afwezig in de media maar tijdens het debat was het springlevend bij een jonge bezoeker uit de Amsterdamse Bijlmer: "Wij willen mensen bij elkaar brengen, iets doen. Wij willen Nederlandse burgers zijn, we hebben rechten, maar ook plichten. Een slachtofferrol heeft helemaal geen zin."
Dergelijke opvattingen over een verantwoordelijk burgerschap bieden de nodige aanknopingspunten met andere levensovertuigingen en sociaal-politieke opvattingen. De wens van Ibrahim Spalburg om samen te werken met mensen en organisaties die mèt moslims geloven in een betere samenleving is reëel. Dat moslims en niet-moslims elkaar daarin moeten kunnen vinden vond ook de bezoekster die erop wees dat de sociaal-economische situatie niet alleen voor veel moslims maar ook voor anderen niet optimaal is.
Democratie
Een eenvoudige oplossing om islamofobie te bestrijden werd tijdens het debat niet gevonden. Aan ideeën ontbrak het echter niet. Mohammed Aziz benadrukte het belang van de aanwezigheid van moslims in de media. Ibrahim Spalburg vond scholing en onderwijs het meest belangrijk en hield een vurig pleidooi voor het samenwerken met niet-islamitische organisaties. Famile Arslan wees op de onmisbare rol van humor: "We moeten meer lachen, ook om onszelf!"Tenslotte gaf Mamdouh Baridi van de organisatie Ben je Bang voor Mij? op een opwekkend eenvoudige manier aan waar het in wezen om gaat: "Concentreer je erop dat je erbijhoort. Denk niet dat de Nederlandse en de moslimgemeenschap los van elkaar bestaan, democratie is iets dat je met je buren deelt."
Geen opmerkingen:
Een reactie posten